Maharashtra Wages Rules (Draft): full text and citation

Main Figure

At the top are three visible lions standing back-to-back.
The lions have detailed manes, open mouths, and visible facial features.
The sculpture is highly stylized and symmetrical.

Base

The lions stand on a circular abacus.
On the front center of the abacus is a wheel with many spokes, identifiable as the Ashoka Chakra.
On either side of the wheel are carved animal figures:
- A bull on one side
- A horse on the other side

Lower Section

Beneath the emblem is the text in Devanagari:

सत्यमेव जयते

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

असाधारण भाग एक-ल असाधारण क्रमांक ४६ मंत्रालय, मादाम कामा मार्ग, हुतात्मा राजगुरु चौक, मुंबई 400 032, दिनांक 26 एप्रिल, २०२६.

अधिसूचना

क्रमांक सी ओ डब्ल्यू-०१२६/प्र. क्र. ०९/काम.७.—वेतन संहिता,२०१९ (२०१९ चा २९) याच्या कलम ६७ च्या पोट-कलम (१) व पोट-कलम (२) याद्वारे प्रदान केलेल्या अधिकारांचा वापर करून, आपिन त्याबाबतीत त्यास समर्थ करणार्या इतर सर्व अधिकारांचा वापर करून, आपिन किमान वेतन अधिनियम, १९४८ (१९४८ चा ११) अन्वये केलेल्या महाराष्ट्र किमान वेतन नियम, १९६३ आपिन वेतन प्रदान अधिनियम, १९३६ (१९३६ चा ४) अन्वये केलेल्या महाराष्ट्र वेतन प्रदान नियम, १९६३ यांचे अधिकर्मण करून, महाराष्ट्र शासनाने करण्याचे प्रस्तावित केलेले नियमांचे पुढील प्राप्त, त्यामुळे बाधित होण्याचा संभव असलेल्या सर्व व्यक्तीच्या माहितीसाठी, उक्त संहितेच्या कलम ६७ च्या पोट-कलम (१) द्वारे आवश्यक असल्याप्रमाणे, याद्वारे, प्रसिद्ध करण्यात येत आहे; आपिन याद्वारे अशी नोटीस देण्यात येत आहे की, ही अधिसूचना, महाराष्ट्र शासनाच्या राजप्रत्नाध्ये प्रसिद्ध केल्याच्या दिनांकापासून पंचचालीस दिवस समाप्त झाल्यानंतर, उक्त प्राप्त, महाराष्ट्र शासनाकडून विचारात घेण्यात येईल.

(？)

(क) "प्राधिकारी" याचा अर्थ, कलम 84 च्या पोट-कलम (१) अन्वये राज्य शासनाने नियुक्त केलेला प्राधिकारी, असा आहे;
(ख) "अपिलीय प्राधिकारी" याचा अर्थ, कलम ८९ च्या पोट-कलम (१) अन्वये राज्य शासनाने नियुक्त केलेला अपील प्राधिकारी, असा आहे;
(च) "संहिता" याचा अर्थ, वेतन संहिता, २०१९ (२०१९ चा २९), असा आहे;

(ज) "नमुना" याचा अर्थ, या नियमांस जोडलेला नमुना, असा आहे; (य) "अर्थ-कुशल व्यवसाय" याचा अर्थ, त्याच्या कामगिरीनुसार, जो एखाद्या कुशल कर्मचार्याच्या देखरेखीखाली किंवा मार्गदर्शनाखाली वापर केला जाण्यास सक्षम असलेल्या नोकरीवरील अनुभवातून

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

किमान वेतन.

परंतु, राज्य शासन, या संहिते अन्वये राज्य शासनाच्या कर्मचार्यांचे किमान वेतन व भत्ते निश्चित करणार नाही.

(दोन) महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागातील वेतन विभागाचा प्रभार असलेला सहसचिव /उपसचिव - सदस्य;
(तीन) औद्योगिक सुरक्षा व आरोग्य संचालक - सदस्य;
(चार) कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता आयुक्त, महाराष्ट्र राज्य - सदस्य;
(8) पोट-नियम (2) मध्ये निर्दिष्ट केलेली तांत्रिक समिती, पोट-नियम (3) अनुवर्ते राज्य शासनाला सल्ला देताना, शक्य होईल तितपत, व्यवसायाचे राज्य वर्गीकरण किंवा राष्ट्रीय कोशल्य विषयक अहंता चौकट किंवा व्यवसाय निश्चित करण्यासाठी त्या त्या वेळी महाराष्ट्र राज्यामध्ये तयार केलेली इतर तत्सम चौकट विचारात ध्येयिल.

५. परिवर्ती महागाई भट्याची सुधारणा करण्याचा कालांतर.-

श्रेणी व्यूरो, कामगार व रोजगार मंत्रालय , भारत सरकार यांनी प्रसिद्ध केलेली औद्योगिक कामगारांच्या सारासरी ग्राहक मूल्य निर्देशांक संख्या विचारात घेऊन, किमान वेतनावरील कर्मचार्यांना प्रदेय असलेल्या परिवर्ती महागाई भत्त्याची सुधारणा करण्यासाठी प्रत्येक वर्षी १ एप्रिलपूर्वी एकदा व त्यांतर दरवर्षी १ ऑक्टोबरपूर्वी, निर्वाह भत्त्याचा खर्च व सवलतीच्या दरातील अत्यावश्यक वस्तूंच्या बाबतीतील सवलतीचे रोख मूल्य यांची परिणामना करण्यात येईल.

(१) विनिर्दिष्ट केलेल्या एक किंवा अधिक विश्वांतीत्या कालांतरासह, जे प्रसामान्य कामकाजाचे दिवस ठरतील त्या कामाच्या तासांची संख्या, वेळोवेळी काढलेल्या सर्वसाधारण किंवा विशेष आदेशानुसार असेल.
(२) कर्मचार्याच्या कामावा कालावधी अशा प्रकारे रचना करण्यात येईल की, विश्रांतीच्या कालांतरासह, कामाचा एकूण विस्तार वेळोवेळी काढलेल्या सर्वसाधारण किंवा विशेष आदेशानुसार तासांच्या संख्येपेक्षा अधिक असणार नाही.

परंतु तसेच, कर्मचायास, विश्वांतीचे दिवस म्हणून निश्चित केलेल्या दिवसांची आणि विश्वांतीच्या दिवसांमधील त्यांतरच्या कोणत्याही बदलाची माहिती, असा बदल अंमलात येण्यापूर्वी, नोकरीच्या ठिकाणामधील एखाद्या ठळक ठिकाणी तशा आशयाची नोटीस प्रदर्शित करून कल्बव्यात येईल. स्पष्टीकरण:- या पोट-नियमाच्या दुसर्या परंतुकामध्ये विनिदिष्ट केलेल्या एखाद्या आठवड्यामधील सहा दिवसांपेक्षा कमी नसलेला सलग कालावधी किंवा सहा दिवसांपेक्षा कमी नसलेला करारनिविष्ट सलग कालावधी किंवा कामाच्या दिवसांची करारनिविष्ट केलेली संख्या मोजण्याच्या प्रयोजनार्थ,-

(ख) ज्या दिवशी कर्मचांयास, औद्योगिक संबंध अधिनियम, २०२० (२०२० चा ३५) या अन्वये नुकसानभरपाईचे प्रदान केल्यावर, अपरिहार्य काम बंदी केलेली असते, असा कोणताही दिवस; आणि
(ग) सहा दिवसांच्या कालावधीमध्ये, किंवा यथास्थिती, आठवड्याच्या कामाच्या दिवसांच्या कारानिविद्यासंध्येतील कालावधीमध्ये, विश्रांतीच्या दिवसांच्या लगतपूर्णी, नियोक्त्याने कर्मचार्यास वेतनासह किंवा वेतनाशिवाय, मंजूर केलेली कोणतीही रजा किंवा सुट्टी हे, ज्या दिवशी कर्मचार्याने काम केलेले आहे तेव्हा दिवस असल्याचे मान्यताय येतील. परंतु, कोणताही बदली दिवस दिला जाणार नसले तेव्हा, त्याचा परिणाम, कर्मचारी, सुट्टीच्या दिवसाशिवाय संपूर्ण दिवसांसाठी सालगण्ये दहापेक्षा अधिक दिवसांसाठी काम करण्यात होईल. परंतु, सहा दिवसांच्या आठवड्याच्या बाबतीत, जेव्हा,-
(एक) संहितेन्वये अधिसूचित केल्याप्रमाण, कर्मचायांच्या वेतनाचा किमान दर, वेतनाच्या किमान मासिक दरास, स्वच्चिसने भागून काढण्यात आलेला असेल तेंहा; किंवा
(तीन) कर्मचार्याने विश्वासीत्या दिवशी काम केले असलेल आणि त्याला बदली विश्वासीत्या दिवस देण्यात आला असलेल तेहा, त्याने ज्या दिवशी काम केलेले असलेल त्या विश्वासीत्या दिवसासाठीच केवळ, त्याला देय असलेल्या वेतनाइतकी रक्कम, अतिकालिक दराने, त्याला प्रदान करण्यात येईल, आगि, जर वैतनाचा दैनिक दर, या पर्तुंकाच्या तरुद्यीनुसार काढण्यात आलेला आहे किंवा कसे याबाबत कोणताही विवाद उद्भवला असलेल तर, कामगार आयुक्त, महाराष्ट्र राज्य किंवा अधिकारिता असणारा प्रभारी अधिकारी, याबाबतीत त्यांच्याकडे केलेल्या अजूनवरून, संबंधित पक्षकारांना लेखी निवेदने करण्याची संधी दिल्यानंतर, त्यावर निर्णय घेऊ शकेल: पर्तु आणखी असे की, तुकडा दर प्रणाली कामाच्या दर पद्धतीने विनियमित केलेल्या कर्मचार्यांच्या बाबतीत, त्याने ज्या दिवशी काम केलेले असेल त्या विश्रांतीच्या दिवसासाठी त्याला अतिकालिक दराने वेतन आणि बदली विश्रांतीच्या दिवसासाठी, लगतांतरच्या दिवशी लागू असलेल्या दराने वेतन प्रदान करण्यात येईल.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ व①शाख ८, शके १९४८

(क) जिचा अंदाज लावता येक शकला नसता किंवा जी टाळता येक शकली नसती अशा कोणत्याही आपटकालीन परिस्थितीत कामात गुंतलेल्या कर्मचार्यांच्या;
(क) ज्यांचा रोजगार मूलत: खंडित स्वरूपाचा आहे; १०. दीर्घ वेतन कालावधी:- कलम १८ अन्वये वेतनाच्या किमान दराच्या प्रयोजनार्थ, दीर्घ वेतन कालावधी, एक महिना इतका असेल.

२० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

प्रकरण-तीन

११. कलम १० च्या पर्तुकात्या खंड (दोन) खालील परिस्थिती.- जर कर्मचारी, त्या त्या वेळी अंमलात असलेल्या इतर कोणत्याही कायद्यान्वये असे वेतन मिळविण्यास हक्कदार नसलेल तर, तो, कलम १० अन्वये प्रसामान्य कामकाजाच्या पूर्ण दिवसासाठी वेतन मिळण्यास हक्कदार असणार नाही.

(२) निरीक्षक-तथा-सुविधाकार, पोट-नियम (?) खालील सूचना मिळाल्यानंतर, अशा सूचनेची तपासणी करील आणि त्यात दिलेले स्पष्टीकरण, सहितेच्या किंवा त्याखाली केलेल्या नियमांच्या कोणत्याही तरतुदीच्या उल्लंघन करीत आहे असे त्यास आढळून आले असेल तर, तो, अशी सूचना मिळाल्याच्या तारखेपासून तीस दिवसांच्या आत, नियोक्त्याविरुद्ध संहितेअन्वये यथोचित कारवाई सुरू करील. १६. कलम २१ च्या पोट-कलम (२) खालील वजावटीची कार्यपद्धती.- कलम २१ च्या पोट-कलम (१) अन्वये नुकसानीसाठी किंवा हानीसाठी कर्मचा-याच्या वेतनातून वजावट करण्याची इच्छा असणारा कोणताही नियोक्ता,-

(एक) अभिरक्षेत ठेवण्यासाठी कर्मचायाकडे स्पष्टपणे सांपविलेल्या मालाच्या नुकसानीचे किंवा हानीचे मूल्य किंवा ज्याकरिता त्याने हिशोब देणे आवश्यक आहे त्या रकमेचे नुकसान आणि असे नुकसान किंवा हानी, प्रत्यक्षपणे कर्मचायात्या निष्काळजीपणामुळे किंवा कसूरीमुळे घडून आली आहे हे लेखी स्वरूपात कर्मचायाला स्पष्ट करील; आणि

भाग एक-ल-४६-२अ

१२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

२०. मंडळाची रचना.-

(२) कलम ४२ च्या पोट-कलम (६) च्या खंड (क) मध्ये निर्दिष्ट केल्या प्रमाणां नियोक्त्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती, बारा असतील आणि त्या पोट-कलमाच्या खंड (ख) मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या कर्मचार्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती देखील बारा असतील.
(३) राज्य शासनाने नामनिर्देशित करावयाच्या कलम ४२ च्या पॉट-कलम (६) च्या खाद (ग) मध्ये विनिदिष्ट केलेल्या स्वतंत्र व्यक्तीमध्ये पूढील व्यक्तीचा समावेश असेल:-
(एक) अध्यक्ष; ११. मंडलाची अतिरिक्त कार्य:- कलम ८२ च्या पोट-कलम (८) मध्ये विनिदिष्ट केलेल्या कार्यात्यतिरिक्त,मंडळ, केंद्र सरकारच्या निर्देशावरून, पुढील बाबींच्या बाबतीत किमान वेतन निश्चित करण्याशी संबंधित असणांया विषयावर राज्य शासनाला सल्ला देईल:-

১৩

परंतु, कोणत्याही अध्यक्षांच्या अनुपस्थित, सदस्यांनी, त्याच्यामधून बहुमताने निवडलेला सदस्य, बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी असेल; परंतु, जर कोणत्याही बैठकीत एक-तूतीयांशपेक्षा कमी सदस्य उपस्थित असतील तर, अध्यक्ष, जी मूळ बैठकीच्या तारखेपासून सात दिवसांपेक्षा नंतरची नसले अशा तारखेपर्यंत बैठक तहकूब करू शकेल आणि त्यानंतर, उपस्थित सदस्यांची संख्या विचारात न घेता, अशा तहकूब केलेल्या बैठकीत कामकाज करण्याचे शक्यतेशीर असेल: १६. मंडळाचे कामकाज पार पाडणे:- मंडळाचे सर्व कामकाज, मंडळाच्या बैठकीत विचारात घेण्यात येईल, आणि उपस्थित असणांया व मतदान करणांया सदस्यांच्या बहु मताने निर्णय घेण्यात येईल आणि समसमान मते पडल्यास अशा प्रसंगी, अध्यक्षास, निर्णायिक मत असेल: परंतु, अध्यक्षास, जर त्याला योग्य वाटले तर, असा निदेश देता येईल की, कोणतीही बाब, आवश्यक कागदपत्रे, प्रस्तुत करून आणि सदस्यांची लेखी मते मिळून त्याद्वारे ठरवण्यात येईल: परंतु आपणखी असे की, पूर्ववर्ती परंतुकाअन्वये कोणत्याही बाबीवरील निर्णय, सदस्यांच्या दोन-तूटीयांशेक्षा कमी नसलेल इतक्या बहु मतानेपाठिंबा असल्याशिवाय घोष्यात येणार नाही.

१४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

१८. बैठकीची कार्यवाही:- (८) इतर गांधीबरोबरच बैठकीत उपस्थित असलेल्या सदस्यांची नावे दर्शविणारी मंडळाच्या प्रत्येक बैठकीची कार्यवाही, बैठकीनंतर शक्य तितक्या लवकर आणि कोणत्याही बाबतीत, पूर्तील बैठकीपूर्वी सात दिवसांपेक्षा कमी नसेल अशा कालावधीत प्रत्येक सदस्यास व राज्य शासनास पाठवण्यात येईल. १९. साक्षीदारांना समन्स पाठवणे व दस्तावेज सादर करणे.- (१) अध्यक्षास, त्याचे कर्तव्य पार पाडण्याच्या ओघात, आवश्यक असल्यास, कोणत्याही व्यक्तीला साक्षीदार म्हणून उपस्थित राहण्यासाठी समन्स पाठवता येईल अपिन कोणत्याही व्यक्तीस, कोणताही दस्तावेज सादर करण्यास फर्मवता येईल. (२) नैमित्तिक रिक्त पद भरण्यासाठी, नामिनिर्दिष्ट केलेला मंडळाचा स्वतंत्र सदस्य, ज्या सदस्याच्या जागी त्याला नामिनिर्दिष्ट केलेले असेल त्या सदस्याच्या पदावधिच्या उर्वरित कालावधीसाठी पद धारण करील.

(दोन) जर ती अविमुक्त नादार असेल तर; किंवा
(तीन) जर सहितेच्या प्रांभापूर्व फिंका त्यानंतर, तिला नैतिक अध:पतनाचा अंतभीव असणाय्या अपराधाबदल दोषीसिद्ध ठरविण्यात आलेले असले तर, (२) जर पोट-नियम (१) खालील अपारता घडून आलेली आहे किंवा कसे या संबंधात कोणताही प्रश्न उद्भवला तर, त्यावरील राज्य शासनाचा निर्णय अंतिम असेल.

कलम 88 च्या पोट-कलम (?) च्या खंड (क) खालील प्रदान.- (१) (क) प्रत्येक कर्मचारी, त्याच्या खात्यात जमा असणारी रक्कम, प्रदेय झाली असलेल त्यापूर्वी किंवा जेव्हा रक्कम प्रदेय झाली असलेल तेव्हा, ती प्रदान करण्यात येण्यापूर्वी, त्याचा मूल्य झाल्यास, त्याच्या खात्यात जमा असलेली रक्कम मिळण्याचा हक्क प्रदान करण्याच्या व्यक्तीला नामिन्दिर्दिशित करणारे नमुना- सात मधील घोषणापत्र करील. (ख) जर नामनिर्देशन करण्याच्या वेळी कर्मचार्यास कुटुंब असलेल तर, पतीच्या किंवा पत्नीच्या नावाने अथवा पत्नीला किंवा पत्नीला अधिमान्यता देऊन त्यांतर त्याच्या कुटुंबातील एक किंवा अधिक सदस्यांच्या नावे नामनिर्देशन करण्यात येईल: (१) जेव्हा संहितेअन्वये एखाद्या कर्मचायास देय असलेली कोणतीही रक्कम, त्याचा मूत्यू झाल्यानंतर किंवा त्याचा ठावितकापणा लागत नसलेल अशा कारणावरून देय होते तेव्हा, आणि रक्कम प्रदेय झाली असेल त्या दिनांकापासून तीन महिने समाप्त होईपर्यंत कर्मचायाच्या नामनिर्दिशित व्यक्तीला रक्कम प्रदान करता येऊ शकत नसलेल तेव्हा, नियोक्त्याद्वारे, अशी रक्कम अधिकारिता असणान्या सहायक कामगार आयुक्ताकडे जमा करण्यात येईल, तो, अशी रक्कम, त्याच्याकडे ती अशा प्रकारे ज्या दिनांकास जमा केली होती त्या दिनांकापासून दोन महिन्याच्या आत, कर्मचायाने नामनिर्दिशित केलेल्या व्यक्तीची ओळख पटवल्यानंतर, त्यांना संवित्तिरित करील.
कलम 88 च्या पोट-कलम (?) च्या खंड (ख) खालील संवितरित न केलेल्या देय रकमा जमा करण्याचे. (१) जेव्हा संहितेअन्वये एखाद्या कर्मचायास प्रदेय असलेली कोणतीही रकम, एकतर अशा कर्मचायाकडून कोणालाही नामनिर्दिष्ट करण्यात आलेले नसेल या कारणावरून किंवा अन्य कोणत्याही कारणासाठी, संवितरित न करता राहिलेली असेल तेव्हा, अशी रकम क्षमता असलेल्या दिनांकापासून सहा महिने समाप्त होईपर्यंत

?ω

४५. कलम ४४ च्या पोट-कलम (१) च्या खंड (ख) खालील संवितरित न केलेल्या देय रकमांसंबंधी कार्यवाही करण्याची रीत:-

(र) राज्य शासनाने नियुक्त केलेला प्राधिकारी, शक्त्य हॉईल तितक्या लवकर, त्यास पर्यांत वाटेल असा, रक्मेशी संबंधित असणारा तपशील अंतभूत असणारी नोटीस, किमान पंधरा दिवसाच्या आत, माहितीसाठी सूचना फलकावर प्रदर्शित करील आणि अशी नोटीस, संवितरित न केलेले वेतन ज्या क्षेत्रामध्ये अजिंत केले होते त्या क्षेत्रामध्ये सर्वसाधारणपणे समजल्या जाणाऱ्या स्थानिक भाषेतील कोणत्याही दोन स्थानिक वृत्तपत्रामध्ये देखील प्रसिद्ध करील. (8) जर संवितरित न केलेली रक्कम, प्रसिद्धीनंतर सात वर्षांच्या कालावधीसाठी हक्कमागणी न करता राहिलेली असेल तर, अशी रक्कम, कामगारांच्या कल्याणास चालना देण्यासाठी महाराष्ट्र कामगार कल्याण मंडळाकडे हस्तांतरित करण्यात येईल. जर अशी रक्कम जमा केल्याच्या दिनांकापासून सात वर्षांच्या आत कोणताही दावा उद्भवला असेल तर, पोट-नियम (3) मध्ये काहीही अंतर्भूत असले तरी, अधिकारिता असणारा सहायक कामगार आयुक्त, निर्णय घेईल आणि दावा करण्याचा व्यक्तीला रक्कम संवितरीत करण्यासाठी मंडळाला निर्देश देईल.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शाके १९४८

नमुने, नॉंदवहया व वेतन चिट्ठी.

४९. हक्क मागणीच्या एकल अज्ञाचा नमुना.- (८) संहितेत्या कलम ८४ च्या उकलम (९) अन्वये दावा सादर करण्यासाठीचा एकल अर्ज, नमुना दोन मध्ये नमूद केलेल्या कागदप्रांसह, हस्ते किंवा इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने उक्त नमुन्यामध्ये सादर करता येईल.

४२. अपील- (१) कलम ४५ च्या पोट-कलम (२) अन्वये प्राधिकार्याने समत केलेल्या आदेशामुळे व्याधित झालेल्या कोणत्याही व्यक्तीस, नमुना-तीन मध्ये अपीलकाराने नमुद केलेल्या दस्तऐवजांसाह इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने किंवा नॉर्डपीकूट डाकेने, अधिकारिता असणांया अपील प्राधिकार्याकडे, कलम ४५ च्या पोट-कलम (१) अन्वये उक्त नमुन्यामध्ये अपील दाखल करता येईल:

परंतु, जर अपीलकाराने अपील दाखल करण्याच्या वेळी, हक्क मागणी केलेली रक्कम, अपील प्राधिकां-याकडे जमा केलेली नसेल तर, नियोक्त्याने केलेले कोणतेही अपील, दाखल करून देण्यात येणार नाही. (दोन) नमुना चार मध्ये वेतन, अतिकालिक, दंड आणि नुकसान व हानीसाठी कपात यांची नोंदवही, (तीन) नमुना नऊ मध्ये उपस्थिती नोंदवही-निहजरी प्रक्र.

(3) कलम २१ च्या पोट-कलम (3) मध्ये निर्दिष्ट केलेल्या सर्व कपाटी व त्यांची सर्व वसुली, या नियमांसोबत जोडलेल्या नमुना चार मध्ये, नियोक्त्याने इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात किंवा भौतिक स्वरूपात ठेवावयाच्या नॉंदवहीत नॉंदविष्यात येईल. (8) या नियमांतर्गत ठेवणे आवश्यक असलेल्या सर्व नॉंदवहया, त्यामधील शेवटची नॉंद केल्याच्या दिनांकापासून पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी जतन करून ठेवण्यात येतील.

४४. वेतन चिट्ठी. - प्रत्येक नियोक्ता, संहितेच्या कलम ४० च्या पोट-कलम (३) अन्वये, वेतन देण्याच्या दिवशी किंवा त्यापूर्वी, कर्मचार्यांना, नमुना पाच मध्ये इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने किंवा अन्य प्रकारे, वेतन चिट्ठ्या देईल.

(?) पॉट-नियम (?) अन्वये ज्यात्यावर समन्स काठप्यात आलेले आहे तो अपराधी, अधिकार्यासमोर उपस्थित किंवा हजर झाला तर, अधिकारी, त्याने केलेले असत्याचे अधिकथित अपराध, अपराध्यास स्पष्ट करून सांगले आणि जर अपराध्याने दोष कबूल केला असेल तर, अधिकारी, संहितेत्या तरतुदीनुसार त्याच्यावर शास्ती लादील आणि जेव्हा अपराध्याने दोष कबूल केला नसेल तेव्हा, अधिकारी, तक्रारदाराने सादर केलेल्या साक्षीदारांची शपथेवर साक्ष घेईल आणि अशाप्रकारे सादर केलेल्या साक्षीदारांची उलटतपासणी करण्याची संधी देईल. अधिकारी, शपथेवर व उलटतपासणीमध्ये घेतलेले साक्षीदारांचे जबाब, लेखी स्वरूपात नॉद्वील आणि कागदोपर्णी पूरावे अभिलेखावर घेईल.

भाग एक-ल-४६-३अ

२० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, श्राके १९८८

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| नमुना- एक (नियम ४३ (१) (एक) पहा ) | | | --- | --- | | कर्मचारी नोंदवही | | | आस्थापनेचे नाव: | | | नियोक्त्याचे नाव: | | | मालकाचे नाव: | | | नियोक्त्याचा PAN/TAN: | | | आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक ( कामगार ओळख क्रमांक (LIN) हा आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक असेल) | | | १. | कर्मचारी संकेतांक | | २. | नाव | | ३. | आडनाव | | ४. | लिंग | | ५. | वडिलांचे/आईचे/ पतीचे किंवा पत्नीचे नाव | | ६. | जन्मतारीख | | ७. | जन्मस्थान | | ८. | राष्ट्रीयत्व | | ९. | शैक्षणिक स्तर | | १०. | रुजू होण्याची तारीख | | ११. | पदनाम | | १२. | प्रवर्ग (HS/S/SS/US)* | | १३. | रोजगाराचा प्रकार (P/T/FT/T/B)** | | १४. | पदस्थापनेचे तपशील | | १५. | वेतन | | १६. | पदोन्नती | | १७. | भ्रमणध्वनी क्रमांक | | १८. | सार्वत्रिक खाते क्रमांक (UAN) | | १९. | पॅन (PAN) | | २०. | नामनिर्देशित व्यक्ती (नामनिर्देशन नमुन्याच्या आधारे भरावयाचे) | | २१. | कुटुंबाचा तपशील | | २२. | EPS/NPS | | २३. | ESIC IP क्रमांक | | २४. | आधार क्रमांक |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

₹3

| २५. | बँक खात्याचा क्रमांक | | --- | --- | | २६. | बँकेचे नाव | | २७. | शाखा (IFSC) | | २८. | सध्याचा पत्ता | | २९. | कायमचा पत्ता | | ३०. | सेवा पुस्तिका क्रमांक | | ३१. | बाहेर पडल्याची तारीख | | ३२. | बाहेर पडल्याचे कारण | | ३३. | ओळख चिन्ह | | ३४. | छायाचित्र | | ३५. | नमुना स्वाक्षरी/अंगठ्याचा ठसा | | ३६. | शेरे |

P/T/FT/T/B = कायमस्वरूपी / तात्पुरुते / निश्चित मुदती / प्रशिक्षणार्थी / बदली @@@@@@

२४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २६, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

नमुना- दोन

(नियम ४१(१) पहा)

[कलम ८५ च्या पोट-कलम (७) खालील एकल अर्ज]

वेतन संहिता, २०१९ (२०१९ चा २९) याच्या कलम ४७(१) अन्वये नियुक्त केलेल्या प्राधिकार्यासमोर _________________________ करिता क्षेत्र: _______________________ अर्ज क्रमांक: २० चा पत्ता: ................................................................................................................................................................................................................................................................ अज्ञामध्ये पूढीलप्रमाणे सादर करण्यात येत आहे:

(१) ज्याचे/ज्याची नाव (नावे) सोबत जोडलेल्या अनुसूचीमध्ये दर्शविलेली आहे/आहेत तो अज्ञादर (तेथे अज्ञादर), ______ पासून ______ पर्यंत ______ (प्रवर्ग) म्हणून ______ (आस्थापना) येथे काम करीत होता/होती/होते/होत्या. श्री/ श्रीमती_______ हा/ही, जे काम/जी कामे, वेतन संहिता, २०१९ मध्ये समाविष्ट आहे/ आहेत ते काम/कामे ______ (कामाचे स्वरूप) करीत आहे.
(२) प्रतिवादी हा/हे, वेतन संहिता, २०१९ याच्या कलम ३(१) च्या अर्थानुसार नियोक्ता आहे/नियोक्ते आहेत.
(३) (क) अर्जुनारास (अर्जुनाराणा), त्याच्या (त्यांच्या) प्रवर्गासाठी निश्चित केलेल्या किमान वेतन दरांक्षेत्रा ______ पासून ______ पर्यंतच्या कालावधीसाठी प्रति दिवस रु. ______ इतके कमी वेतन प्रदान केलेले आहे/प्रदान करण्यात आलेले आहे.
(ख) अर्जदारास (अर्जदारांगा), साप्ताहिक सुट्टीच्या दिवसांसाठी प्रति दिवस रु. ____ इतके वेतन प्रदान केलेले नाही/ प्रदान करण्यात आलेले नाही.
(घ) अर्जदारास (अर्जदारांना), ______ पासून ______ पर्यंतच्या कालावधीसाठी वेतन प्रदान केलेले नाही/ प्रदान करण्यात आलेले नाही.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

(च) अर्जदारास (अर्जदारांग), ______ लेखांकन वर्षाकरिता किमान बोनस प्रदान केलेले नाही/ प्रदान करप्यात आलेले नाही.
(घ) रुपये ________ इतकी नुकसानभरपाई. काम करीत असलेल्या व्यक्तीची (व्यक्तीची)/नांदगीकृत श्रमिक संघाच्या यथोचित प्राधिकृत केलेल्या पदाधिकार्याची /निरीक्षक-निसुविधाकाराची स्वाक्षरी किंवा अंगठ्याचा टसा टीप: अर्जदारास (अर्जदारांना), जर आवश्यक असेल तर, या अर्जासोबत तपशील अंतर्भूत असणारी जोडप्रेने जोडता येतील.

नमुना- तीन

वेतन संहिता, २०१९ या खालील अपील प्राधिकार्यासमोर ए.बी.सी. ................................................................................................................................................... अपीलकार पत्ता: ................................................................................................................................................................................................................................................................ आपि एक्स. वाय. ड्ञेड...............................प्रतिवादी. पत्ता: ................................................................................................................................................................................................................................................................ आदेश क्रमांक व दिनांक: ज्याने विवादित आदेश पारित केला आहे तो प्राधिकारी: __ निवाडा दिलेली रक्कम: निवाडा दिलेली कोणतीही असल्यास, नुकसानभरपाई: _______________

२. प्रकरणाची तथ्ये: (सेथे तथ्यांचे संक्षिप्त विवरण, कालानुक्रमे, दृष्यावे, शक्त्य असेल तेथवर, प्रत्येक परिच्छेदात एक स्वतंत्र मुद्दा किंवा तथ्य अंतर्भूत असावे.)
३. अपीलाची कारणे: अपीलकार आगखी असेही घोषित करतो की, ज्या बाबतीत हे अपील करण्यात आलेले आहे त्या प्रकरणाशी संबंधित असणाऱ्या कोणतेही अपील, रिट याचिका किंवा दावा कोणत्याही न्यायालयात किंवा अन्य कोणत्याही प्राधिकरणासमोर किंवा अपील प्राधिकरणासमोर यापूर्ती दाखल केलेला नाही किंवा प्रलंबित नाही अथवा त्यांत्यापैकी कोणाहीसमोर असे कोणतेही अपील, रिट याचिका किंवा दावा प्रलंबित नाही.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

₹৩

६. सहपत्रांची यादी:

ठिकाण: अपीलकाराची स्वाक्षरी. ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• कार्यालयीन वापरासाठी क्रमांक:

भाग एक-ल-४६-४३१

२८ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| नमुना-चार (नियम १८ आणि नियम ४३(१)(दोन) पहा) | | | --- | --- | | वेतन, अतिकालिक भत्ता, आगाऊ रक्कम, दंड आणि हानी/ नुकसानीसाठी केलेल्या कपाती यांची नोंदवही | | | आस्थापनेचे नाव | | | नियोक्त्याचे नाव | | | मालकाचे नाव | | | नियोक्त्याचा PAN/TAN | | | आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक (आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक हा, कामगार ओळख क्रमांक (LIN) असेल) | | | अ. क्र. | कर्मचारी नोंदवहीतील अनुक्रमांक/ कर्मचारी संकेतांक | कर्मचाऱ्याचे नाव | पदनाम | विभाग | वेतन प्रदानाचा कालावधी (मासिक/पंधरवड्याने/साप्ताहिक/दैनिक/उक्त्या दराने) | वेतन कालावधी पासून पर्यंत | वेतन कालावधीमध्ये काम केलेल्या दिवसांची एकूण संख्या | काम केलेले एकूण अतिकालिक तास किंवा उक्ते काम करणाऱ्या कामगारांच्या बाबतीत अतिकालिक उत्पादन | वेतनदर | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | | | | | | | | | | मूळ वेतन | महागाई भत्ता | भत्ते | | (१) | (२) | (३) | (४) | (५) | (६) | (७) | (८) | (९) | (१०) | (११) | (१२) |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| | | | | | | | | | | | ) | ) | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | | | | | | | | | | | | | | | | | अर्जित केलेल्या वेतनाची रक्कम | | | | | कपाती | | | | | | | | | निव्वळ वेतन | | मूळ वेतन | महा गाई भत्ता | भत्ते | अति का लि क वेत न | अर्जित केलेले एकूण वेतन | भ. नि . नि . | रा. मा. वि. यो. | स.सं. स्था | आय क र | विमा | इतर | दंडाची वसुली | नुकसानीची/ हानीची वसुली | एकूण कपाती | एकूण वेतन | | ( १ ३ ) | ( १ ४ ) | (१५) | ( १ ६ ) | (१७ ) | ( १ ८ ) | ( १ ९ ) | ( २ ० ) | ( २ १ ) | (२ २) | ( २ ३ ) | (२ ४) | (२५) | (२६) | (२७) | | | | | | | | | | | | | | | | | | वेतन प्रदाना ची तारीख | | कर्मचारी/बँकेमार्फ त प्राप्ती संव्यवहार ओळख क्रमांक (transaction ID) | | | ज्याकरिता दंड लादलेला आहे त्या कृत्यांचे किंवा अकृत्यांचे स्वरूप दिनांक | | | लादलेल्या दंडाची रक्कम | | कर्मचाऱ्याच्या निष्काळजीपणामु ळे किंवा कसुरीमुळे नियोक्त्याला झालेले नुकसान किंवा हानी | | | नियोक्त्याची/नियोक्त्याच्या प्रतिनिधीची स्वाक्षरी | | | (२८) | | (२९) | | | (३०) | | | (३१) | | (३२) | | | (३३) | | | | | | | | | | | | | | | | | | टीप: नांदवही प्रत्यक्ष स्वरूपात ठेवलेली असल्यास स्वाक्षरी आवश्यक असेल.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शाके १९८८

नमुना- पाच (नियम ४४ पहा)
वेतन चिट्ठी (WAGE SLIP)
दिल्याची तारीख: ___
आस्थापनेचे नाव: _______________
पत्ता:
कालावधी (Period): _______________
१. कर्मचाऱ्याचे नाव
२. वडिलांचे/आईचे/ पतीचे किंवा पत्नीचे नाव
३. पदनाम
४. UAN (सार्वत्रिक लेखा क्रमांक)
५. बँक खाते क्रमांक
६. वेतन कालावधी (Wage Period)
७. प्रदेय असलेल्या वेतनाचा दर
(क) मूलभूत वेतन
(ख) महागाई भत्ता
(ग) भत्ते
८. एकूण उपस्थिती/केलेल्या कामाचे एकक
९. अतिकालीक वेतन
१०. एकूण प्रदेय वेतन
११. एकूण कपाती
(क) पीएफ (PF)
(ख) ईएसआय (ESI)
(ग) इतर (Others)
1. प्रदान केलेले निव्वळ वेतन
नियोक्त्याची / वेतन देणाऱ्या अधिकाऱ्याची स्वाक्षरी

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

৩২

नमुना- सहा

(नियम ४६(१) पहा) १. अर्जदाराचे नाव: ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• २. वडिलांचे / पत्नीचे किंवा पतीचे नाव: ३. अर्जदाराचा पत्ता:

६. संहितेअन्नव्ये अपराधासाठी तरतूद केलेला कमाल दंड: ७. अर्जदाराविरुद्ध खटला प्रलंबित आहे किंवा नाही: □होय (होय असल्यास, तपशील नमूद करावेत) ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• दिनांक: अर्जदार (नाव व स्वाक्षरी)

१. नामनिर्देशन करणांया व्यक्तीचे नाव
२. वडिलांचे / पत्नीचे किंवा पतीचे नाव:
1. जन्मतारीख:
1. लिंग:
६. पत्ता: | नामनिर्देशित व्यक्तीचे/ नामनिर्देशित व्यक्तींचे नाव | पत्ता | नामनिर्देशित व्यक्तीचे कर्मचाऱ्याशी असलेले नाते | जन्म तारीख | प्रत्येक नामनिर्देशित व्यक्तीला प्रदान करावयाच्या जमा रकमेतील संचित रकमेच्या हिश्याची एकूण रक्कम | जर नामनिर्देशित व्यक्ती अज्ञान असेल तर, अज्ञान असल्याच्या कालावधीत जिला रक्कम मिळू शकेल त्या पालकाचे नाव, नातेसंबंध व पत्ता | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | (१) | (२) | (३) | (४) | (५) | (६) | कर्मचाय्याची स्वाक्षरी / अंगठ्याचा ठसा

नियोक्त्याचे प्रमाणपत्र

असे प्रमाणित करयात येते की, माइ-या आर्थ्यापनेमथ्ये काम करीत असलेल्या श्री/ श्रीमती/ कुमारी_______________________________ याने/ हिने, त्याने/तिने, नॉट/नॉडी वाच्यान्तर अथवा त्याला/तिला मी नॉट/नॉडी वाचून दाखविल्यान्तर आणि त्याने/तिने प्रत्येक प्रकरणाची खात्री केल्यान्तर, वरील नामनिर्देशन माइ-या समक्ष स्वाक्षरी करून / अंगठा लावून केले आहे. नियोक्त्याची किंवा आस्थापनेच्या अन्य प्राधिकृत अधिकार्याची स्वाक्षरी व पदनाम. ठिकाण: __________ कारखान्याचे/आस्थापनेचे नाव व पत्ता आणि शिक्का.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

नमुना-आठ

(नियम ८१(२) आपि नियम ८२(२) पहा) पता: ठिकाणः

(ब) कलम ४९ च्या पोट-कलम (१) अन्वये अपील प्राधिकार्याने प्रतिवादीला द्यावयाच्या नोटिशीचा नमुना

प्रति, नाव: याची नोंद ट्याबी की, (अपीलकाराचे नाव) याने/हिने, वेतन संहिता, २०१९ याच्या कलम ८५ अन्न्ये याची अपीलीय प्राधिकार्यासमोर अपील (ज्याची प्रत सोबत जोडली आहे) सादर केले आहे, आणि अपीलाच्या सुनावणीसाठी या अपील प्राधिकार्याने..... २०...... हा दिवस निश्चित केला आहे. ठिकाण: ______________

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शाके १९८८ ३७

नमुना- नऊ
(नियम ४३(१)(तीन) पहा)
उपस्थिती नोंदवही- नि- हजेरीपट

| आस्थापनेचे नाव: | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | नियोक्त्याचे नाव: | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | मालकाचे नाव: | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक: | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | (आस्थापनेचा नोंदणी क्रमांक हा, कामगार ओळख क्रमांक (LIN) असेल) | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ..................महिन्यासाठी | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | अ.क्र. | | | कर्मचारी संकेतांक | | | | ना व | | | | पदनाम | | | पाळी | | | कार्यस्थळ / कक्ष/ विभाग | | | | | | | -१ | | | -२ | | | | -३ | | | | -४ | | | -५ | | | -६ | | | | | | | उपस्थिती दिनांक व वेळ (७) | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ता री ख | १ | | २ | | ३ | | ४ | | ५ | | ६ | | ७ | | ८ | | ९ | | १० | | ११ | | | | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | नि र्ग म न | आ ग म न | निर्गमन | | वे ळ | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | स ही | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ता री ख | १२ | | १३ | | १४ | | १ ५ | | १ ६ | | १ ७ | | १ ८ | | १ ९ | | २० | | २ १ | | २२ | |

आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न निर्गमन
वे ळ
स ही
ता री ख २३ २४ २५ २ ६ २ ७ २ ८ २ ९ ३० ३१
आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न आ ग म न नि र्ग म न
वे ळ
स ही | काम केलेल्या दिवसांची एकूण संख्या | काम केलेल्या अतिकालीक तासांची एकूण संख्या | कामाच्या ठिकाणाबाहेरील, कोणत्याही असल्यास, दौऱ्याचा किंवा सोपवलेल्या कामाचा संक्षिप्त ततपशील | *नोंदवहीपालाची सही | | --- | --- | --- | --- | | (८) | (९) | (१०) | (११) | | | | | | टीप: जर नॉंदवही प्रत्यक्षरित्या ठेवलेली असेल तर, स्वाक्षरी आवश्यक आहे.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

| | अनुसूची (नियम 4 (3) पहा) | | --- | --- | | अ. क्र. | अतिकुशल | | १. | सर्व प्रकारचे संगीत वाद्य निर्माता | | २. | वास्तुविशारदकाचे काम | | ३. | स्वयंचलित यांत्रिक (ऑटोमोबाईल मेकॅनिक) | | ४. | बेकरीवाला व हलवाई (बेकर अँड कॉन्फेक्शनर) | | ५. | बाष्पक परिचर(बॉयलर अटेंडंट) (अनुभवासह) | | ६. | रसायनतज्ञ (केमिस्ट) | | ७. | सीएनसी कार्यचालक (सीएनसी ऑपरेटर) | | ८. | कॉम्प्युटर / लॅपटॉप हार्डवेअर अँड नेटवर्क मेंटेनन्सचे काम | | ९. | आरेखक | | १०. | चालक (पोकलँड व जेसीबी) | | ११. | रंगारी निदेशक (डायंग मास्टर) | | १२. | अभियंते | | १३. | पुष्पसंवर्धन विकासक /निसर्गदृश्य विकासक (फ्लोरिकल्चर/लँडस्केप डेव्हलपर) | | १४. | कार्यदेशक (फोरमन) | | १५. | जनित्र दुरुस्तीकार | | १६. | प्रमुख लेखापाल | | १७. | प्रमुख यांत्रिक (हेड मेकॅनिक) | | १८. | औष्णिक उपचार (हीट ट्रीटमेंट) कामगार | | १९. | निरीक्षक, गुणवत्ता नियंत्रण विभाग | | २०. | जॅकर्ड विणकर (जॅकर्ड व्ह्यूअर) (यंत्रमाग) | | २१. | प्रयोगशाळा तंत्रज्ञ | | २२. | विधी अधिकारी | | २३. | यंत्र अवजार यांत्रिक (मशीन टूल मेकॅनिक) | | २४. | यंत्र कारागीर (मशिनिस्ट) | | २५. | व्यवस्थापक | | २६. | औषधनिर्माता (फार्मासिस्ट) | | २७. | भौतिकोपचारतज्ञ (फिजिओथेरपिस्ट) | | --- | --- | | २८. | संयंत्र प्रभारी (प्लान्ट इनचार्ज) | | २९. | संगणक आज्ञावली निर्माता (सॉफ्टवेअर/अॅप(उपयोजक)/संकेतस्थळ विकासक) | | ३०. | स्वच्छता निरीक्षक | | ३१. | सुरक्षा प्रभारी | | ३२. | मुख्य आचारी (शेफ) | | ३३. | पाळी प्रभारी (शिफ्ट-इन-चार्ज) | | ३४. | पदवीधारक अधिपरिचारिका | | ३५. | 7 वर्षे अनुभव असलेला लघुलेखक | | ३६. | भांडार प्रभारी (स्टोअर-इन-चार्ज) | | ३७. | चमू नेता (टीम लीडर) | | ३८. | ताणाकार (वारपर) | | ३९. | कार्यशाळा पर्यवेक्षक | | ४०. | क्ष-किरण तंत्रज्ञ | | कुशल | | | १. | सल्लागार (अॅडव्हायझर) | | २. | वात संपीडक परिचर (एअर कॉम्प्रेसर अटेंडंट) | | ३. | सर्व प्रकारचे व्रणोपचारक (हेअर ड्रेसर) | | ४. | सहायक रसायनतज्ञ | | ५. | सहायक वीजतंत्री (इलेक्ट्रिशियन) | | ६. | सहायक व्यवस्थापक | | ७. | भांडारी | | ८. | बोट/फेरी ट्रॅव्हलर (नावाडी) | | ९. | बाष्पक परिचारक (बॉयलर अटेंडंट) | | १०. | विटभट्टी कामगार (ब्रिकलेयर) | | ११. | केबल टि.व्ही. परिचालक (ऑपरेटर) | | १२. | कार्ड कटर | | १३. | सुतार | | १४. | चटई विणकर (कार्पेट वीव्हर) |

| १५. | रोखपाल (कॅशियर) | | --- | --- | | १६. | चौकीदार (शस्त्रधारी) | | १७. | लिपिक | | १८. | सीएनजी गॅस वितरण परिचारक (डिलिव्हरी अटेंडंट) | | १९. | काथ्या बनविणारा (कॉईर मेकर) | | २०. | मिश्रक (कंपाऊंडर) | | २१. | संपीडक परिचर (कॉम्प्रेसर अटेंडंट) | | २२. | स्वयंपाकी (कुक) | | २३. | अभिरक्षक (क्युरेटर) | | २४. | ग्राहक सेवा प्रतिनिधी (कस्टमर केअर एक्झिक्युटीव्ह) | | २५. | विदा नोंदी परिचालक (डाटा एंट्री ऑपरेटर) | | २६. | सजावटकार (डेकोरेटर) | | २७. | संकल्पचित्रकार (डिझायनर) | | २८. | आहारतज्ज्ञ व पोषण आहारतज्ज्ञ (डायेटिशीअन व न्युट्रीशीनीस्ट) | | २९. | दवाखाना परिचर (डिस्पेन्सरी अटेंडंट) | | ३०. | आवेधक (विहीर खणणे) | | ३१. | चालक | | ३२. | इ - वाणिज्य संबंधित सर्व प्रकारची कामे (ई-कॉमर्स रिलेटेड ऑल टाईपस ऑफ वर्क) | | ३३. | इलेक्ट्रीकल / इलेक्ट्रॉनिक तंत्रज्ञ | | ३४. | वीजतंत्री (इलेक्ट्रीशीयन) | | ३५. | शोधन कार्यचालक (एक्सप्लोरेशन ऑपरेटर) | | ३६. | चित्रपट चालक (फिल्म ऑपरेटर) | | ३७. | अग्नीशामक (अग्नीशामक दलाशी संबंधित काम) | | ३८. | जोडारी (फिटर) | | ३९. | गॅस स्टोव्ह दुरुस्तीकार / शिलाई मशीन दुरुस्तीकार |

भाग एक-ल-४६-६

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| ४०. | गीग कामगार व संबंधित सर्व प्रकारचे काम | | --- | --- | | ४१. | सरकी काढणी (जीन) मुकादम (कॉटन जिनिंग) | | ४२. | काच कापणारा | | ४३. | घर्षक (ग्राइंडर) | | ४४. | व्यायाम शाळा प्रशिक्षक (जीम ट्रेनर) | | ४५. | आरोग्य व सौंदर्य संबंधित सेवा | | ४६. | आयात निर्यात सहायक | | ४७. | फिरता जिना बसविणे (इन्स्टॉलेशन ऑफ एस्कॅलेटर्स) | | ४८. | इन्व्हर्टर दुरुस्ती | | ४९. | माहिती तंत्रज्ञान सेवा पुरवठाकार व संबंधित काम | | ५०. | देशक (जॉबर) (यंत्रमाग) | | ५१. | पत्रकार | | ५२. | कनिष्ठ लेखपाल | | ५३. | कांडीवाला | | ५४. | वकील | | ५५. | ग्रंथपाल | | ५६. | जीव रक्षक (लाईफ गार्ड) | | ५७. | गवंडी (मेसन) | | ५८. | यांत्रिक (ट्यूब-वेल) | | ५९. | मीटर वाचक (मीटर रीडर) | | ६०. | आकारक/ गिरणी कामगार (मिलर) | | ६१. | मिस्त्री | | ६२. | मोबाईल दुरुस्तीकार | | ६३. | साचेकार (मोल्डर) | | ६४. | मुन्शी | | ६५. | कार्यालय सचिव | | --- | --- | | ६६. | परिचालक (ऑपरेटर) | | ६७. | रंगवाला/ रंगारी | | ६८. | पेट्रोलपंप परिचर | | ६९. | छायाचित्रकार / व्हीडीओग्राफर | | ७०. | नळ कारागीर (प्लंबर) | | ७१. | कुंभार | | ७२. | यंत्रमाग चालक (पॉवरलूम ऑपरेटर) | | ७३. | मालमत्ता विक्रेता (प्रॉपर्टी डिलर) | | ७४. | गुणवत्ता नियंत्रक | | ७५. | अभिलेखपाल (रेकॉर्ड कीपर) | | ७६. | सुरक्षा रक्षक (शस्त्रधारी) | | ७७. | सुरक्षा अधिकारी | | ७८. | चर्मकार | | ७९. | सायझर (यंत्रमाग) | | ८०. | क्रीडा प्रशिक्षक (स्पोर्ट कोच) | | ८१. | फवारा रंगवाला (स्प्रे पेंटर) | | ८२. | लघुलेखक | | ८३. | पाथरवट (स्टोन कटर) | | ८४. | भांडार परिचर | | ८५. | भांडारपाल | | ८६. | स्ट्रीट परफॉर्मर/ सर्कस आर्ट्रीस्ट/ ऑल टाईप सिने सर्व्हिस इनक्ल्युडींग टि.व्ही. आर्टीस्ट | | ८७. | पर्यवेक्षक | | ८८. | शिंपी (टेलर) | | ८९. | शिक्षक (खाजगी) |

भाग एक-ल-४६-६अ

bold italic underline code

heading 1

heading 2

heading 3

bullet 1

bullet 2

bullet 3

numbered 1

numbered 2 | header 1 | header 2 | | --- | --- | | cell 1 | cell 2 |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शाके १९८८

| ९०. | दूरलेखन किंवा दूरध्वनी चालक (डीलक्स व टेलिफोन ऑपरेटर) | | --- | --- | | ९१. | फरशी बसवणे | | ९२. | काष्ठबंधन कारागीर (टिंबरमन) | | ९३. | हत्यारे समाहारक (टूल्स कलेक्टर) | | ९४. | खेळणी बनवणारा (टॉय मेकर) | | ९५. | अनुरेखक(ट्रेसर) | | ९६. | अनुवादक | | ९७. | कातारी | | ९८. | टंकलेखक व कोणत्याही नावाने संबोधण्यात येणारे लिपिकीय स्वरूपाचे इतर प्रवर्ग | | ९९. | भांडी बनविणारा | | १००. | बारापेक्षा अधिक कार्यशील शाफ्ट असलेल्या बॉबीवरील विणकाम यंत्र (व्हीवर ऑन बॉबी अबाव्ह ट्वेल्व्ह वर्किंग शाॅफ्ट (यंत्रमाग) | | १०१. | ताणाकार (वॉरपर) (हॅन्ड वॉरपर) | | १०२. | संधाता (वेल्डर) | | १०३. | बिनतारीयंत्र चालक (वायरलेस ऑपरेटर) | | १०४. | तारतंत्री (वायरमन) | | अर्धकुशल | | | १. | सहायक तारतंत्री (इलेक्ट्रिशियन) | | २. | सहायक नळ कारागीर | | ३. | परिचर (अटेंडंट) | | ४. | परिचर (गाईचे वासरू-गवाण, राखणदार, चारा कापणारा, गोठा, सुकी वैरण, दळण यंत्र, पंप) | | ५. | बँकींग अभिकर्ता | | ६. | बिम नॉटर लेसर | | ७. | बिडी व तंबाखू वितरक | | ८. | बिडी तपासनीस/ बिडी मोजणारा(बिडीचेकर/बिडी काउंटर) | | ९. | बिडी तयार करणारा (कारखाना/घरखेप) | | १०. | बिडी पृथक्कार ( बिडी सेपरेटर) |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| ११. | भाटकर (भट्टीवाला) | | --- | --- | | १२. | भिस्ती | | १३. | छापवाला (ब्रॅन्डर) | | १४. | भंजक (दगड, पाषाण, दगड खनिज) | | १५. | बैलवाला | | १६. | बुचर (कसाई)/मटण/चिकन | | १७. | बांबू विणकर (केन वेव्हर) | | १८. | काळजीवाहक (केअरटेकर) | | १९. | मोची (कॉबलर) | | २०. | लागवडदार | | २१. | दप्तरी | | २२. | माल पोहोचवणारा(डिलेव्हरी मॅन) | | २३. | धोबी | | २४. | घर कामगार/मोलकरीण | | २५. | काढारी (ड्रॉवर) | | २६. | व्रणोपचारक (ड्रेसर) | | २७. | अग्निशामक (विटाची भट्टी, वाफेचा रूळ) | | २८. | मच्छीमार (फिशरमॅन) | | २९. | हाताने किंवा यंत्राने घड्या घालणे (फोल्डर बाय हॅन्ड ऑर मशीन) | | ३०. | द्वारपाल (गेट किपर) | | ३१. | धातु कापणार | | ३२. | घणकरी/घणतंत्री (हॅमरमन) | | ३३. | मदतनीस (लोहार) | | ३४. | मदतनीस (लोको -क्रेन/ ट्रक) | | ३५. | फलोत्पादन व फुलोत्पादन काम | | ३६. | जमादार | | --- | --- | | ३७. | प्रयोगशाळा सहायक | | ३८. | मजूर (दगड कापणे) | | ३९. | उद्वाहन चालक | | ४०. | साचेकार(मोल्डर) (वीट भट्टी) | | ४१. | नालबंद | | ४२. | पापड बनवणारा (मेकर) | | ४३. | पाटलीवाला | | ४४. | फोटोफ्रेमर | | ४५. | लोणचे/मसाला बनवणारा (मेकर) | | ४६. | नांगरवाला | | ४७. | पंप चालक | | ४८. | स्वागतकार (रिसेप्टेनिस्ट) | | ४९. | प्रतवारीकार/ विलगकरणार | | ५०. | घोड्याच्या पागेतील कामगार (स्टेबल-यार्ड स्टॉक वर्कर) | | ५१. | तराईवाला | | ५२. | शाकारणारा (थॅचर) | | ५३. | फेकणारा (थ्रोव्हर) | | ५४. | तंबाखू मिश्रक (टोबॅको मिक्सर) | | ५५. | ट्रॅव्हल एजन्ट | | ५६. | फिरकीकार (ट्विस्टर) | | अकुशल | | | १. | कापसाची सरकी काढण्याचे/ कापूस दाबण्याचे हाताने केले जाणारे सर्व प्रकार (कॉटन जिनिंगचे / कॉटन प्रेसिंगचे सर्व प्रकारचे मॅन्युअल काम) | | २. | सर्व प्रकारचे वन काम | | ३. | बॉबिंग क्लिनर |

| ४. | पुस्तक बांधणी (बुक बाइंडिंग) | | --- | --- | | ५. | बुट पॉलिश | | ६. | चौकीदार (बिनहत्यारी) | | ७. | स्वच्छक (संबंधित असलेली सर्व प्रकारची वाहने) | | ८. | क्लब व कॅंटीन कामगार | | ९. | हमाल (कुली) | | १०. | कुरीयर बॉय | | ११. | सायकल रिक्षा ओढणारा | | १२. | डब्बेवाला | | १३. | दुग्धशाळा हमाल | | १४. | दुग्धशाळा परिचर (डेअरीमॅन) | | १५. | कचरा वेचणारा | | १६. | जिन फिडर | | १७. | गवत कापणारा | | १८. | गुरे चारणारा (गुराखी) | | १९. | मदतनीस(हेल्पर) | | २०. | कांडीवाला (कापूस जिनिंग) | | २१. | कोंडवाडा रक्षक | | २२. | लेबलिंग (बीडी मेकींग-गोल टिकली/ खडी पट्टी) | | २३. | श्रमिक (बाष्पके, पशु तळ, लागवड, बहु अक्षदंड ,बांधबंदिस्ती ,वाहतूक करणे , खते, कापणी , संकीर्ण बिजरोपण , पेरणी , शाकरणी , रोपलावणी, निंदणी) | | २४. | मालाची चढ-उतरवण करणारा(लोडर) | | २५. | एलपीजी गॅस वितरण कामगार | | २६. | मजूर (शेती) | | २७. | दूधवाला (मिल्क मॅन) | | २८. | वृत्तपत्र टाकणारा |

४८ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ व④शा ८, श्राके १९८८

| २९. | वृत्तपत्र विक्री | | --- | --- | | ३०. | कार्यालय सेवक(ऑफिस बॉय) | | ३१. | आवेष्टक(पॅकर) | | ३२. | पानवाला | | ३३. | चपराशी/ शिपाई | | ३४. | वेचणी(पीकिंग) / आवेष्टण (पॅकींग) / स्वीकारणे (रिसिविंग) | | ३५. | दगडखाण कामगार | | ३६. | दोरखंड बनविणारा(रोप मेकर) | | ३७. | मिठागार काम(सॉल्टपॅन वर्क) | | ३८. | सफाई कामगार | | ३९. | मेंढपाळ(शेफर्ड) | | ४०. | स्पॉटबॉय (चित्रपट, मालिका, प्रदर्शन, उत्पादन यामध्ये काम करणारा कर्मचारी) | | ४१. | मोतद्दार (स्टेबलमन) | | ४२. | स्वच्छक | | ४३. | तबांखु घर्षक(टोबॅको ग्राइंडर) | | ४४. | वाढपी (वेटर) | | ४५. | कक्ष सेवक (वॉर्डबॉय) | महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने, (आय.ए.कुंदन) शासनाचे प्रधान सचिव. Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mumbai 400032, Dated the 28th April 2026.

2. Any objection or suggestion may be received by the Commissioner of Labour, Maharashtra State, Kamgar Bhawan, C 20, E Block, Bandra Kurla Complex, Bandra (East), Mumbai 400051 or on email- mh.labourcodes.rules@gmail.com. The objections and suggestions should be sent in a proforma containing column (1) specifying the name and address of the person or organization and column (ii) specifying the rule or sub-rule which is proposed to be modified and column (iii) specifying the revised rule or sub-rule proposed to be substituted and reasons thereof.

CHAPTER I

PRELIMINARY

1. Short title, extent and commencement .- (1) These rules may be called the Maharashtra Code on Wages Rules, 2026.
(2) They extend to the whole of the State of Maharashtra.
(3) They shall come into force on the date of their publication in the Official Gazette.
1. Definitions.- (1) In these rules, unless the subject or context otherwise requires,-
(a) “authority” means the authority appointed by the State Government under sub- section (1) of section 45;
(b) “appellate authority” means the appellate authority appointed by the State Government under sub-section (1) of section 49;
(g) “Committee” means a committee appointed by the State Government under clause (a) of sub-section (1) of section 8.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

(m) “member” means a member of the Board and includes its Chairperson;
(n) “registered trade union” means a trade union registered under The Industrial Relations Code, 2020 (35 of 2020);
(p) “section” means a section of the Code;
(q) “semi-skilled occupation” means an occupation which in its performance requires the application of skill gained by the experience on job which is capable of being applied under the supervision or guidance of a skilled employee and includes supervision over the unskilled occupation;
(s) “State Government” means the Government of Maharashtra;
(i) “unskilled occupation” means an occupation which in its performance requires the application of simply the operating experience and involves no further skills.
(2) Words and expressions used in these rules and not defined herein, but are defined in the Code shall have the same meanings as are respectively assigned to them under the Code.
(i) the standard working class family which includes a spouse and two children apart from the earning employee that is an equivalent of three adult consumption units;

भाग एक-ल-४६-७३अ

42 महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

(ii) a net intake of 2700 calories per day per consumption unit;
(iii) 66 meters cloth per year per standard working class family;
(v) fuel, electricity and other miscellaneous items of expenditure to constitute 20 percent of minimum wage; and
(vi) expenditure for children education, medical requirement, recreation and expenditure on contingencies to constitute 25 percent of minimum wage.

4. Norms for fixation of minimum rate of wages.-

(i) Geographical area.-
(ii) Experience.- Experience in the area of employment; and
(iii) level of skill required for working under the categories of unskilled, semi-skilled, skilled and highly skilled. Provided that the State Government shall not fix minimum wages and allowances of State Government Employees under this Code. (2) The State Government shall constitute a technical committee for the purpose of advising the State Government in respect of skill categorization of occupation, arduousness of work, hazardous occupations or processes and underground work and like other categorization, which shall consist of the following members, namely:-
(i) The Labour Commissioner, Maharashtra State - Chairperson;
(v) Two technical experts in wage determination as nominated by the State

(3) The State Government may, on the advice of the technical committee referred to in sub-rule (2), by notification, update Schedule A in respect of categorization of occupations into unskilled, semi-skilled, skilled and highly skilled by modifying, adding, or deleting any entry in respect of occupations specified in Schedule. (4) The technical committee referred to in sub-rule (2) shall, while advising the State Government under sub-rule(3), take into account, to the possible extent, state classification of occupation or national skills qualification framework or other similar framework in Maharashtra State for the time being formulated to identify occupations.

6. Number of hours of work which shall constitute a normal working day.-

(1) The number of hours of work which shall constitute a normal working day inclusive of one or more specified intervals shall be as per general or special order, issued from time to time.
(2) The period of work of an employee shall be so arranged that inclusive of the intervals of rest, the spread over shall not exceed the number of hours as per general or special order, issued from time to time.

Weekly day of rest.- (1) Subject to the provisions of this rule, an employee shall be allowed rest of one day or more than one day, as the case may be, every week (hereinafter referred to as “the rest days”) which in case of six day week shall ordinarily be Sunday and in case of less than six day week shall include Saturday and Sunday, but the employer may fix any other days of the week as the rest days for any employee or Provided further that, an employee shall be entitled for the rest days under this sub-rule, if he has worked under the same employer in case of six day week for a continuous period of not less than six days and in case of less than six day working week, for a continuous period of the stipulated number of working days, as the case may be: Explanation.- For the purpose of computation of the continuous period of not less than six days or the stipulated continuous period of not less than six days or the stipulated number of working days in a week specified in the second proviso in this sub-rule,-

(2) Any such employee shall not be required or allowed to work on the rest day unless he has or will have a substituted rest day for a whole day on one of the working days in a week immediately before or after the rest day:
(3) Where in accordance with the foregoing provisions of this rule, any employee works on a rest day and has been given a substituted rest day on any one of the working days before or after the rest day, the rest day shall, for the purpose of calculating the weekly hours of work, be included in the week in which the substituted rest day occurs.

(4) An employee shall be granted for rest day wages calculated at the rate applicable to the next preceding day; and where he works on the rest day and has been given a substituted rest day, then, he shall be paid wages for the rest day on which he worked, at the overtime rate and wages for the substituted rest day at the rate applicable to the next preceding day: Provided that, in case of six day week where,- then, no wages for the rest day shall be payable; and
(iii) the employee works on the rest day and has been given a substituted rest day, then, he shall be paid, only for the rest day on which he worked, an amount equal to the wages payable to him at the overtime rate; and, if any dispute arises whether the daily rate of wages has been worked out in accordance with the provisions of this proviso, the Commissioner of Labour, Maharashtra State or the office in-charge having geographical jurisdiction may, on application made to him in this behalf, decide the same, after giving an opportunity to the parties concerned to make written representations: Provided further that, in case of an employee governed by a piece-rate system, he shall be paid wages for the rest day on which he works, at the overtime rate and wages for the substituted rest day at the rate applicable to the next preceding day.
(5) The provisions of this rule shall not operate to the prejudice of more favourable terms, if any, to which an employee may be, entitled under any other law or under the terms of any award, agreement or contract of service, and in such a case, the employee shall be entitled only to more favourable terms aforesaid. Explanation.- For the purposes of this rule, ‘week’ shall mean a period of seven days beginning at midnight on Saturday night.
(b) engaged in work of the nature of preparatory or complementary work which must necessarily be carried on outside the limits laid down for the general working in the employment concerned;
(c) whose employment is essentially intermittent; the number of hours of work which shall constitute a normal working day inclusive of one or more specified intervals and the spread over of the hours of work of the employee may exceed the number of hours as specified by general or special order, issued from time to time, under Rule 6.

Longer wage period. - The longer wage period for the purposes of minimum rate of wages under section 14 shall be by the month.

CHAPTER III

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

Authority under sub-section (i) of section 19.- The Commissioner of Labour, Maharashtra State shall be the authority to provide approval for imposition of fine under subsection (i) of section 19.

46 महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २६, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

Procedure for deduction under sub-section (2) of section 21.- Any employer desiring to make deduction for damages or loss under sub-section (1) of section 21 from the wages of an employee shall,-

(i) explain to the employee in writing the value of damage or loss of goods expressly entrusted to the employee for custody or loss of money for which he is required to account and how such damages or loss is directly attributable to the neglect or default of the employee; and
(ii) give the employee an opportunity to submit any explanation and thereafter, deduction for any damages or loss, if made, shall be intimated to the employee within fifteen days from the date of such deduction.

Conditions regarding recovery of advance under section 23.- The recovery of,-

STATE ADVISORY BOARD

Constitution of the Board.-

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

(2) The persons representing employers as referred to in clause (a) of sub-section (6) of section 42 shall be twelve and the persons representing employees referred to in clause (b) of that sub-section shall also be twelve.
(3) The independent persons specified in clause (c) of sub-section (6) of section 42 to be nominated by the State Government shall consist of the following, namely:-
(4) The State Government shall, while nominating the members of the Board, take into account that the independent members under sub-rule (3) shall not exceed one third of the total members of the Board and one third of the members of the Board shall be women.

Additional functions of the Board.- In addition to the functions specified in sub-section (4) of section 42, the Board on reference by the State Government advise the Government on the issue relating to the fixation of minimum wages in respect of,-

(i) working journalists as defined in clause (zzm) of section 2 of the Occupational Safety, Health and Working Conditions Code, 2020 (37 of 2020); and
(ii) sales promotion employees as defined in clause (zze) of section 2 of the Occupational Safety, Health and Working Conditions Code, 2020 (37 of 2020). Provided that, on a requisition in writing from not less than one-half of the members, the Chairperson shall call a meeting within thirty days from the date of the receipt of such requisition.

Notice of meetings.- The Chairperson shall fix the date, time and place of every meeting and a notice in writing containing the aforesaid particulars along with a list of business to be conducted at the meeting shall be sent to each member, by registered post and electronically, at least fifteen days before the date fixed for such meeting:

भाग एक-ल-४६-८३अ

ξ₀

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

(ii) decide agenda of each meeting of the Board; Provided that, the Chairperson may, if he thinks fit, direct that any matter shall be decided by the circulation of necessary papers and by securing written opinion of the members:

Method of voting.- Voting in the Board shall ordinarily be by show of hands, but if any member asks for voting by ballot, or if the Chairperson so decides, the voting shall be by secret ballot and shall be held in such manner as the Chairperson may decide. (2) The proceedings of each meeting of the Board shall be confirmed with such modification, if any, as may be considered necessary at the next meeting.
Summoning of witnesses and production of documents.- (1) The Chairperson may summon any person to appear as a witness, if required, in the course of his duty and require any person to produce any document. (2) Every person who is summoned and appears as a witness before the Board shall be entitled to an allowance for expenses by him in accordance with the scale for the time being in force for payment of such allowance to witnesses appearing before a civil court.
Term of office of members of the Board.- (1) The term of office of the Chairperson or a member, other than an official member, shall be normally two years commencing from the date of his appointment or nomination, as the case may be, under sub-section (6) of section 42: (4) Notwithstanding anything contained in sub-rules (1), (2), and (3), the members of the Board shall hold office during the pleasure of the State Government.
Travelling allowance.- The Chairperson and every non-official member of the Board or committee, shall be entitled to draw travelling and halting allowance for any journey performed by him in connection with his duties at the rates and subject to the conditions

द२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

applicable to a Group A officer of the State Government. 33. Officers and Staff.- The State Government may provide a Secretary not below the rank of Assistant Commissioner of Labour and staff to the Board, as it may think necessary for the functioning of the Board. 34. Eligibility for re-nomination of members of Board.- An outgoing non-official member shall be eligible for re-nomination for the membership of the Board for not more than total three terms. 35. Resignation of the Chairperson and other members of the Board.- (1) A member of the Board, other than official members, may, by giving notice in writing to the Chairperson, resign his membership and the Chairperson may resign by a letter addressed to the state government. (3) When a vacancy occurs or is likely to occur in the membership of the Board, the chairperson shall submit a report to the State Government immediately and the State Government shall take steps to fill the vacancy in accordance with the provisions of the Code. 37. Disqualification.- (1) A person shall be disqualified for being nominated as, and for being a member of the Board,- (2) If any question arises whether a disqualification has been incurred under sub-rule (I), the decision of the State Government thereon shall be final.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

ξ3

Payment under clause (a) of sub-section (1) of section 44.- (1) (a) Every employee shall make a declaration in Form VII nominating a person conferring the right to receive the amount that may stand in his credit in the event of his death before that amount standing to his credit has become payable or where the amount has become payable, before payment has been made. Provided further that, after marriage of an employee a fresh nomination including spouse shall be made, specifying amount or share payable to each of his/her nominees. Nomination made before such marriage shall be deemed to be cancelled. (2) Where any amount payable to an employee under the Code is due after his death or on account of his whereabouts not being known, and the amount could not be paid to the nominee of the employee until the expiry of three months from the date the amount had become payable, then, such amount shall be deposited by the employer with Assistant Commissioner of Labour having jurisdiction who shall disburse the amount to the person nominated by the employee after ascertaining his identity within two months of the date on which the amount was so deposited with him.
Deposit of undisbursed dues under clause (b) of sub-section (1) of section 44.- months from the date the amount had become payable, all such amounts shall be deposited by the employer with Assistant Commissioner of Labour having geographical jurisdiction before the expiry of the fifteenth day after the last day of the said period of six months. (2) The amount referred to in sub-rule (l) shall be deposited by the employer with the Assistant Commissioner of Labour having geographical jurisdiction through bank transfer or through a crossed demand draft obtained from any Nationalised/ scheduled bank in India drawn in favour of such Assistant Commissioner of Labour having jurisdiction. (2) Authority appointed by the State Government will exhibit, as soon as may be possible, a notice containing such particulars regarding the amount as he considers sufficient for information at least for fifteen days on the notice board and also publish such notice in official website or in Official Gazettes of State Government as well as publish in any two local newspapers of vernacular language commonly understood in the area in which undisbursed wages were earned. (3) Subject to the provision of sub-rule (4), the Assistant Commissioner of Labour having jurisdiction shall release the amount to the nominee or to that person who has claimed such amount, as the case may be, in whose favour such Assistant Commissioner of Labour having jurisdiction has decided, after giving the opportunity of being heard, the amount to be paid.
The form of a single application for claim.- (1) A single application for claim under sub-section 5 of section 45 of the Code, may be filed in Form II manually or electronically along with documents specified in the said Form.

(2) On receipt of an application under sub-section (4) of section 45, the authority shall serve upon the employer electronically or by registered post a notice in Form VIII to appear before him on the date specified in the notice with all relevant documents and witnesses, if any, and shall inform the applicant of the date so specified. (3) If the employer or his representative fails to appear on the specified date, the authority may hear and determine the application ex-parte. (4) If the applicant or his representative fails to appear on the specified date without any reasonable cause shown in advance, the authority may dismiss the application. (2) Where an appeal under sub-section (l) of section 49 is entertained, the appellate authority, shall serve upon the respondent electronically or by registered post a notice in Form VIII (B) to appear before him on the date specified in the notice and shall inform the appellant of the date so specified. (3) The appellate authority shall after hearing the appellant and the respondent shall, by Order, decide the appeal.

(i) Employee Register in Form I,

६६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

(iii) Register of Attendance register-cum muster roll in Form IX. (2) All fines and all realisations thereof referred to in sub section (8) of section 19 shall be recorded in a register to be kept by the employer electronically or in physical form in Form - IV appended to these rules, and the authority referred to in said sub-section (8) shall be the Commissioner of Labour, Maharashtra State.
(3) All deductions and all realisations referred to in sub-section (3) of section 21 shall be recorded in a register to be kept by the employer electronically or in physical form in Form IV appended to these rules. (4) Registers required to be maintained under these rules shall be preserved for a period of five years after the date of last entry made therein.
1. Wage slip.- Every employer shall issue wage slips, electronically or otherwise, to the employees in Form V under sub-section (3) of section 50 on or before payment of wages.

Manner of holding enquiry under sub-section (1) of section 53.- (1) When a complaint is filed before an officer appointed under sub-section (1) of section 53 (hereinafter in this rule referred to as “the officer”) in respect of the offences referred to in said sub-section either by an officer authorized for such purpose by the State Government or by an employee aggrieved or a registered trade union registered under The Industrial Relations Code, 2020 (35 of 2020), or an Inspector-cum-Facilitator, the officer, after considering such evidences as produced before him by the complainant, is of the opinion that an offence has been committed, shall issue summons to the offender on the address specified in the complaint fixing a date for his appearance .

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

৫৬

shall be cross examined after their statements on oath by the complainant and documentary evidence in defence shall be taken on record by the officer.

MISCELLANEOUS

Payment of wages.-Where the employees are employed in an establishment through a contractor, then, the company or firm or association or any other person who is the proprietor of the establishment shall pay to the contractor the amount payable to him or it, in respect of the wage/s of employees in accordance with the provisions of the Code. Explanation.- For the purpose of this rule, the expression “firm” shall have the meaning as assigned to it in the Indian Partnership Act, 1932 (9 of 1932).
Responsibility for payment of minimum bonus.- Where in an establishment, the employees are employed through contractor and the contractor fails to pay minimum bonus to them under section 26, then, the company or firm or association or other person as referred to in the proviso to section 43 shall, on the written information of such failure, given by the employees or any registered trade union or unions of which they

भाग एक-ल-४६-९अ

६६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

FORM I (See rule 43(1)(i))
EMPLOYEE REGISTER

| Name of the Establishment | | --- | | Name of the Employer | | Name of the Owner | | PAN/TAN of the Employer | | Registration Number of the establishment (Labour Identification Number (LIN) shall be the Registration Number of the Establishment) | | 1. | Employee Code | | 2. | Name | | 3. | Surname | | 4. | Gender | | 5. | Father’s/Mother’s/Spouse Name | | 6. | Date of Birth | | 7. | Place of Birth | | 8. | Nationality | | 9. | Education Level | | 10. | Date of Joining | | 11. | Designation | | 12. | Category (HS/S/SS/US)* | | 13. | Type of Employment (P/T/FT/T/B)** | | 14. | Details of Posting | | 15. | Pay | | 16. | Promotion | | 17. | Mobile Number | | 18. | Universal Account Number (UAN) | | 19. | PAN | | 20. | Nominee (To be filled on the basis of Nomination form) | | 21. | Details of Family | | 22. | EPS/NPS | | 23. | ESIC IP No. | | 24. | AADHAAR | | 25. | Bank A/c Number | | 26. | Bank | | 27. | Branch (IFSC) | | 28. | Present Address | | 29. | Permanent Address | | 30. | Service Book No. | | 31. | Date of Exit | | 32. | Reason for Exit | | 33. | Mark of Identification | | 34. | Photo | | 35. | Specimen Signature/Thumb Impression | | 36. | Remarks |

[^* (Highly Skilled/Skilled/Semi skilled/Unskilled) ** (P /T /E /T /T /P )] [^]

७० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ व③शाख ८, श्राके १९४८

FORM-II

[See rule 41(1)]

[SINGLE APPLICATION UNDER SUB-SECTION (5) OF SECTION 45]

BEFORE THE AUTHORITY APPOINTED UNDER SUB SECTION (1) OF SECTION 45 OF THE CODE ON WAGES, 2019 (29 OF 2019) FOR....................... AREA..................... Application No................................................................................of 20...... Between ABC and (State the number)................other.............................................Applicant (Through employees concerned or registered trade union or Inspector- cum- Facilitator XYZ................................................................................................................................................................................................................................................................ The application states as follows:

(1) The applicant(s) whose name(s) appear in the attached schedule was/were/has/have been employed from ……………to……… as………………(category) in………………(establishment) Shri/M/s……………engaged in ……………(nature of work) which is/are covered by the Code on Wages, 2019.
(2) The opponent(s) is/are the employer(s) within the meaning of section 2(l) of the Code on Wages, 2019.
(3) (a)The applicant(s) has/ have been paid wages at less than the minimum rates of wages fixed for their category (categories) of employment(s) under the Code by Rs.... .............Per day for the period(s) from.............................to.................
(f) The applicant(s) has/have not been paid minimum bonus for the accounting year ..................
(a) Rs........
(b) payment of remuneration for the days of rest
(c) payment of wages at the overtime rates,

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

FORM III

(See rule 42(1))

APPEAL UNDER SECTION 49(1) OF THE CODE ON WAGES, 2019

BEFORE THE APPELLATE AUTHORITY UNDER THE CODE ON WAGES,

2019 A.B.C Address......................................................................................APPELLANT Vs. C.D.E. Address................................................................................................................................................................................................................................................................ Number and date : The authority who has passed the impugned order: Amount awarded: Compensation awarded , if any :

2. Facts of the case : (Give here a concise statement of facts in a chronological order, each paragraph containing as nearly as possible a separate issue or fact).
1. Grounds for appeal :
1. Matters not previously filed or pending with any Court or any Appellate Authority: The appellant further declares that he had not previously filed any appeal, writ petition or suit regarding the matter in respect of which this appeal has been made, before any Court or any other Authority or Appellate Authority nor any such appeal, writ petition or suit is pending before any of them.
1. Reliefs sought : In view of the facts mentioned above the appellant prays for the following relief(s) :— [Specify below the relief(s) sought]
1. List of enclosures:

Signature of the appellant. Date of filing or Date of receipt by post Registration No.

७२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

Authorized Signatory FORM-IV (See rule 18 and rule 43(1(ii)))

| REGISTER OF WAGES, OVERTIME, ADVANCES, FINES AND DEDUCTIONS FOR DAMAGE AND LOSS | | | --- | --- | | Name of the Establishment | | | Name of the Employer | | | Name of the Owner | | | PAN/TAN of the Employer | | | Registration Number of the establishment (Labour Identification Number (LIN) shall be the Registration Number of the Establishment) | | Employee Wage Details

| Sr. No. | Sr. No. in Employee Register / Employee Code | Name of the employee | Designation | Department | Duration of Payment of wages (Monthly/ Fortnightly/ Weekly/ Daily /Piece rated) | Wage Period From-To | Total no. of days worked during the wage period | Total overtime hours worked or overtime production in case of piece workers | Rate of wages | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | | | | | | | | | | Basic | DA | Allowances | | (1) | (2) | (3) | (4) | (5) | (6) | (7) | (8) | (9) | (10) | (11) | (12) | Amount of wages earned and deductions

| Amount of wages earned | | | | | Deductions | | | | | | | | Net Payment | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Basic | DA | Allowances | Over time | Total wages earned | EPF | ESIC | Society | Income Tax | Insurance | Others | Recovery of Fine | Recovery on account of Damages/Losses | | Total Deductions | | (13) | (14) | (15) | (16) | (17) | (18) | (19) | (20) | (21) | (22) | (23) | (24) | (25) | (26) | (27) | | Date of Payment | Receipt by employee/Bank transaction ID | Nature of acts and omissions for which fine imposed with Date | Amount of fine imposed | Damage or loss caused to the employer by neglect or default of the employee | Signature of Employer/Employer Representative* | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | (28) | (29) | (30) | (31) | (32) | (33) | | | | | | | | [^*Note: Required in case register is maintained physically]

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

৬৩

FORM V (See rule 44) WAGE SLIP

| Date of issue | | | --- | --- | | Name of the Establishment | | | Address | | | Period | | | 1. Name of employee | | | 2. Father’s/Mother’s/Spouse Name | | | 3. Designation | | | 4. UAN | | | 5. Bank Account Number | | | 6. Wage period | | | 7. Rate of wages payable | Basic | | | DA | | | Allowances | | 8. Total attendance/unit of work done | | | 9. Overtime wages | | | 10. Gross wages payable | | | 11. Total deductions | PF | | | ESI | | | Others | | 12. Net wages paid | | | Employer / Pay-in-charge signature | |

भाग एक-ल-४६-१०

APPLICATION UNDER SUB-SECTION (4) OF SECTION 56 FOR COMPOSITION OF

OFFENCE

1. Name of applicant :
1. Father's / Spouse name :
1. Address of the applicant :
1. Particulars of the offence:............................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................
1. Section of the Code under which the offence is committed :
1. Maximum fine provided for the offence under the Code :
1. Whether the offence is first offence or the applicant had committed any other offence prior to the offence. If yes, then, full details of the prior offence.

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

9. Any other information which the applicant desires to provide

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८६ ७७

FORM-VII

(See rule 38(1)(a))

NOMINATION FORM

1. Name of person making nomination: (In block letters):
1. Father's/Spouse's Name:
1. Date of Birth:
1. Sex:
1. Marital Status:
1. Address: Permanent: Temporary: I hereby nominate the person(s)/cancel the nomination made by me previously and nominate the person(s) mentioned below to receive any amount due to me from the employer in the event of my death:- | Name of nominee/nominees | Address | Nominee's relationship with the employee | Date of Birth | Total amount of share of accumulations in credit to be paid to each nominee | If the nominee is minor, name, relationship, and address of the guardian who may receive the amount during the minority of nominee | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | (1) | (2) | (3) | (4) | (5) | (6) |
1. Certified that I have no family and if I acquire a family hereafter, the above nomination shall be deemed as cancelled.
1. Certified that my father/mother is/are dependent upon me. Signature or the thumb impression of the employee

CERTIFICATE BY EMPLOYER

Place: Date: (See rule 41(2) and rule 42(2)) (A). FORM OF NOTICE TO THE RESPONDENT TO BE ISSUED BY THE AUTHORITY UNDER SUB-SECTION (4) OF SECTION 45 (Title of the application) To Whereas (name of the applicant) has made the above said application to me under the Code on Wages, 2019, you are hereby summoned to appear before me in person or by a duly authorized representative, and required to answer all material questions relating to the application, and shall be, accompanied by some person duly authorized by you and able to answer such question, on the………….Day of………20……at………AM/PM, to answer the claim in application and as the day fixed for the appearance is appointed for the final disposal of the application, you must be prepared to produce on that day all the witnesses upon whose evidence and the documents upon which you intend to rely in support of your defence. Place: Date: Signature of the authority with seal (B). FORM OF NOTICE TO THE RESPONDENT TO BE ISSUED BY THE APPELLATE AUTHORITY UNDER SUB-SECTION (1) OF SECTION 49 (Title of the appeal) To Name Address Take notice that an appeal (copy of which is enclosed) under section 49 of the Code on Wages, 2019 has been presented by _____________(name of appellant) before this appellate authority, and that the day of 20 has been fixed by this appellate authority for the hearing of the appeal. If no appearance is made by you in person or by a duly authorized representative to act for you in this appeal, it will be heard and decided in your absence. Place:

Date: Signature of the Appellate authority with seal

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

৬৬

Form IX (See rule 43(1)(iii))
ATTENDANCE REGISTER CUM MUSTER ROLL

| Name of the Establishment | | | | | | | --- | --- | --- | --- | --- | --- | | Name of the Employer | | | | | | | Name of the Owner | | | | | | | Registration Number of the establishment (Labour Identification Number (LIN) shall be the Registration Number of the Establishment) | | | | | | | For the Month of | | | | | | | Sr. No. | Employee Code | Name | Designation | Shift | Place of work/Section/Department | | Date and Time of attendance (7) | | | | | | | Date | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | | | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | | Time | | | | | | | | | | | | | | Signature | | | | | | | | | | | | | | Date | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | | | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | | Time | | | | | | | | | | | | | | Signature | | | | | | | | | | | | | | Date | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | | | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | In | Out | | Time | | | | | | | | | | | | Signature | | | | | | | | | | | | Total number of days worked (8) | Total number of overtime hours worked (9) | Brief details of tour or assignment outside the work place, if any (10) | Signature of Register keeper* (11) | | --- | --- | --- | --- | | | | | | [^Note: Required in case register is maintained physically.]

भाग एक-ल-४६-११

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

Schedule (see rule 4 (3))

| Sr. Nos. | HIGHLY SKILLED | | --- | --- | | 1 | All types Musical Instrument Maker | | 2 | Architectural Work | | 3 | Automobile Mechanic | | 4 | Baker & Confectioner | | 5 | Boiler Attendant (With experience) | | 6 | Chemist | | 7 | CNC operator | | 8 | Computer / Laptop Hardware & Network Maintenance Work | | 9 | Draftsman | | 10 | Driver (Pokland & JCB) | | 11 | Dying Master | | 12 | Engineers | | 13 | Floriculture Developer / Landscape Developer | | 14 | Foreman | | 15 | Generator Repair | | 16 | Head Accountant | | 17 | Head Mechanic | | 18 | Heat Treatment Worker | | 19 | Inspector Quality Control Department | | 20 | Jacquard Viewer (Powerloom) | | 21 | Lab Technician | | 22 | Law Officer | | 23 | Machine Tool Mechanic | | 24 | Machinist | | 25 | Manager | | 26 | Pharmacist | | 27 | Physiotherapist | | 28 | Plant In-charge | | 29 | Computer Programmer (Software / App/ Website / Web Developer) | | 30 | Sanitary Inspector | | 31 | Security In-charge | | 32 | Chef | | 33 | Shift In-charge | | 34 | Staff Nurse with Degree |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

৬৭

Skilled and Semi-Skilled Job Roles

| 35 | Stenographer With 7 Years Experience | | --- | --- | | 36 | Store In-charge | | 37 | Team Leader | | 38 | Warpar | | 39 | Workshop Supervisor | | 40 | X-ray Technician | | SKILLED | | | 1. | Advisor | | 2. | Air Compressor Attendant | | 3. | All types of Hair Dresser | | 4. | Assistant Chemist | | 5. | Assistant Electrician | | 6 | Assistant Manager | | 7. | Bhandari | | 8. | Boat/Ferry Traveller (Navadi) | | 9. | Boiler Attendant | | 10. | Bricklayer | | 11 | Cable TV Operator | | 12 | Card Cutter | | 13 | Carpenter | | 14 | Carpet weaver | | 15 | Cashier | | 16 | Chowkidar (With Arms) | | 17 | Clerk | | 18 | CNG Gas Delivery Attendant | | 19 | Coir Maker | | 20 | Compounder | | 21 | Compressor Attendant | | 22 | Cook | | 23 | Curator | | 24 | Customer Care Executive | | 25 | Data Entry Operator |

भाग एक-ल-४६-१२

60 महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २६, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

| 26 | Decorator | | --- | --- | | 27 | Designer | | 28 | Dietician and Nutritionist | | 29 | Dispensary Attendant | | 30 | Driller (Well Boring) | | 31 | Driver | | 32 | E-Commerce Related all types of work | | 33 | Electrical / Electronic Technician | | 34 | Electrician | | 35 | Exploration Operator | | 36 | Film Operator | | 37 | Fireman (Fire brigade related work) | | 38 | Fitter | | 39 | Gas stove Repairer/ Sewing Machine Repairer | | 40 | Gig Worker and Related all types of work | | 41 | Gin Mukadam (Cotton ginning) | | 42 | Glass Cutter | | 43 | Grinder | | 44 | Gym Trainer | | 45 | Health and Beauty Related Services | | 46 | Import Export Assistant | | 47 | Installation of Escalators | | 48 | Inverter Repair | | 49 | IT Service Provider and Related Work | | 50 | Jobber (Power loom) | | 51 | Journalist | | 52 | Junior Accountant | | 53 | Kandivala | | 54 | Lawyer | | 55 | Librarian | | 56 | Life Guard | | 57 | Masson | | 58 | Mechanic (Tube-Well) | | --- | --- | | 59 | Meter Reader | | 60 | Miller | | 61 | Mistry | | 62 | Mobile Repair | | 63 | Moulder | | 64 | Munshi | | 65 | Office Secretary | | 66 | Operator | | 67 | Painter/ Rangari | | 68 | Petrol Pump Attendant | | 69 | Photographer/ Videographer | | 70 | Plumber | | 71 | Potter | | 72 | Power loom Operator | | 73 | Property Dealer | | 74 | Quality Controller | | 75 | Record Keeper | | 76 | Security Guard (With Arms) | | 77 | Security Officer | | 78 | Shoemaker | | 79 | Sizer (Powerloom) | | 80 | Sport Coach | | 81 | Spray Painter | | 82 | Stenographer | | 83 | Stone Cutter | | 84 | Store Attendant | | 85 | Store Keeper | | 86 | Street Performer/Circus Artist/ All types of Cine Service including TV artist | | 87 | Supervisor | | 88 | Tailor | | 89 | Teacher (Private) | | 90 | Telex or Telephone Operator | | 91 | Tile Flooring | | 92 | Timberman | | 93 | Tools Collector |

भाग एक-ल-४६-१२अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ६, शके १९४८

| 94 | Toy Maker | | --- | --- | | 95 | Tracer | | 96 | Translator | | 97 | Turner | | 98 | Typist and other categories by whatever name called which are of clerical nature | | 99 | Vessel maker | | 100 | Viewer on bobby above twelve working shafts (Power loom) | | 101 | Warper (Hand) | | 102 | Welder | | 103 | Wireless Operator | | 104 | Wireman | | SEMI SKILLED | | | 1. | Assistant Electrician | | 2. | Assistant-Plumber | | 3. | Attendant | | 4. | Attendant (Bull-calving lines, Rakhandar, Chaff cutter, Stable, Dry Stock, Grain Crusher, Pump) | | 5. | Banking Agent | | 6. | Beam Knotter lacer | | 7. | Beedi & Tobacco Distributor | | 8. | Beedi Checker / Beedi Counter | | 9. | Beedi Maker (Factory/ Gharkhep) | | 10. | Beedi Sorters | | 11. | Bhatkar (bhattivala) | | 12. | Bhisti | | 13. | Brander | | 14. | Breaker (Stone, Rock Stone, Stone Metal) | | 15. | Bullman | | 16. | Butcher/ Meat/Chicken | | 17. | Caneweaver | | 18. | Care Taker | | 19. | Cobbler | | 20. | Cultivator |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९८८

＜３

| 21. | Daftry | | --- | --- | | 22. | Deliveryman | | 23. | Dhobi | | 24. | Domestic Worker/Maid | | 25. | Drawer | | 26. | Dresser | | 27. | Fireman (Brick Kiln, Steam Roller) | | 28. | Fisherman | | 29. | Folder by Hand or Machine | | 30. | Gate Keeper | | 31. | Hacksawman | | 32. | Hammerman | | 33. | Helper (Blacksmith) | | 34. | Helper (Loco-Crane/Truck) | | 35. | Horticulture and Floriculture work | | 36. | Jamadar | | 37. | Laboratory Assistant | | 38. | Labour (Rock-Cutting) | | 39. | Lift Operator | | 40 | Moulder (Brickkiln) | | 41. | Nalband | | 42. | Papad Maker | | 43. | Patlival | | 44. | Photoframer | | 45. | Pickle/Masala Maker | | 46. | Ploughman | | 47. | Pump Operator | | 48. | Receptionist | | 49. | Sortar /Grader | | 50. | Stableyard Stock Worker |

८४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २६, २०२६/ वैशाख ८, श्राके १९४६

List of Jobs

| 51. | Taraivala | | --- | --- | | 52. | Thatcher | | 53. | Thrower | | 54. | Tobacco Mixer | | 55. | Travel Agent | | 56. | Twister | | UNSKILLED | | | 1. | All Types Mannual Work of Cotton Gin/ Cotton Pressing | | 2. | all types of forestry work | | 3. | Bobbing Cleaner | | 4. | Book Binding | | 5. | Boot Polish | | 6. | Chowkidar (without arms) | | 7. | Cleaner (related all types of vehicles) | | 8. | Club and Canteen Worker | | 9. | Coolie | | 10. | Currier Boy | | 11. | Cycle Rikshaw Puller | | 12. | Dabbevala | | 13. | Dairy Coolie | | 14. | Dairyman | | 15. | Garbage Collector | | 16. | Gin Feeder | | 17. | Grass Cutter | | 18. | Grazler | | 19. | Helper | | 20. | Kandivala (Cotton Ginning) | | 21. | Kondwada Rakshak | | 22. | Labeling (Beedi Making-Gol Tikli/ khadi patti) | | 23. | Labourer (Boiler, Cattle Yard, Cultivation, Multiaxcel, Bunding, Carting-Fertilizers, |

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग एक-ल, एप्रिल २८, २०२६/ वैशाख ८, शके १९४८

Harvesting, Miscellaneous Seeding, Sowing, Thatching, Transplanting, Weeding)

| 24. | Loader | | --- | --- | | 25. | LPG Gas Delivery Worker | | 26. | Majoor (Agriculture) | | 27. | Milkman | | 28. | News Paper Delivery | | 29. | News Paper Selling | | 30. | Office Boy | | 31. | Packer | | 32. | Panvala | | 33. | Peon | | 34. | Picking /Packing/ Receiving | | 35. | Quarry Worker | | 36. | Rope Maker | | 37. | Saltpan work | | 38. | Scavenger | | 39. | Shepherd | | 40. | Spotboy (Employee working in cinema/serials/exhibition/ production) | | 41. | Stableman, | | 42. | Sweeper | | 43. | Tobacco Grinder | | 44. | Waitor | | 45. | Wardboy | By order and in the name of the Governor of Maharashtra, (I.A.Kundan) Principal Secretary to Government.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.

Maharashtra Code on Wages Draft Rules, 2026

Full rule text

Main Figure

Base

Lower Section

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

अधिसूचना

किमान वेतन.

५. परिवर्ती महागाई भट्याची सुधारणा करण्याचा कालांतर.-

प्रकरण-तीन

४५. कलम ४४ च्या पोट-कलम (१) च्या खंड (ख) खालील संवितरित न केलेल्या देय रकमांसंबंधी कार्यवाही करण्याची रीत:-

नमुने, नॉंदवहया व वेतन चिट्ठी.

नमुना- दोन

[कलम ८५ च्या पोट-कलम (७) खालील एकल अर्ज]

नमुना- तीन

नमुना- सहा

नियोक्त्याचे प्रमाणपत्र

नमुना-आठ

(ब) कलम ४९ च्या पोट-कलम (१) अन्वये अपील प्राधिकार्याने प्रतिवादीला द्यावयाच्या नोटिशीचा नमुना

heading 1

heading 2

heading 3

CHAPTER I

4. Norms for fixation of minimum rate of wages.-

6. Number of hours of work which shall constitute a normal working day.-

CHAPTER III

STATE ADVISORY BOARD

MISCELLANEOUS

FORM-II

[SINGLE APPLICATION UNDER SUB-SECTION (5) OF SECTION 45]

FORM III

APPLICATION UNDER SUB-SECTION (4) OF SECTION 56 FOR COMPOSITION OF

FORM-VII

NOMINATION FORM

CERTIFICATE BY EMPLOYER

Official gazette PDF